ماه مبارک رمضان فرصتی بی‌نظیر برای مناجات و نزدیک شدن به درگاه حضرت حق است. در این ماه نورانی، پرونده ویژه «طلوع بندگی» همراه با بخش‌هایی از دعاهای امام سجاد علیه‌السلام در صحیفه سجادیه با بیان حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید عبدالرزاق پیردهقان، کارشناس صحیفه سجادیه، میهمان سفره‌های افطار شما فرهیختگان خواهد بود.

بسم الله الرحمن الرحیم؛ امام سجاد علیه‌السلام در فرازی از دعای ۴۴ صحیفه سجادیه چنین می‌فرمایند: «وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ مِنْ تِلْک السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ».

در این فراز، امام سجاد خداوند را شکر می‌کنند که یکی از راه‌های رسیدن به احسان الهی را ماه مبارک رمضان قرار داده است.

اولین توصیفی که امام سجاد علیه‌السلام برای این ماه بیان می‌کنند، اشاره به ماه روزه دارد؛ ایشان فرمودند: «شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّیامِ،»، یعنی این ماه، ماه روزه است. این تذکر در واقع به ما می‌آموزد که هر کسی که توفیق حضور در ماه مبارک رمضان را از خداوند دریافت کرده است، اگر روزه‌داری نکند، چه از روی غفلت و چه از روی عمد، مشمول الطاف و برکات الهی که امام سجاد در ادامه دعا بیان می‌فرمایند، نخواهد شد.

طبیعتاً کسانی که عذر شرعی دارند، احکام خاص خود را دارند و باید وظایف خود را انجام دهند، اما کسانی که هیچ عذری ندارند و می‌توانند روزه بگیرند، اما از روزه‌داری یا غفلت می‌کنند یا به عمد آن را ترک می‌نمایند، مشمول این مرحمت‌های الهی نخواهند شد.

اصولاً روزه گرفتن، چه در ماه مبارک رمضان و چه در دیگر ماه‌ها، توصیه شده است. امیرالمؤمنین علیه‌السلام در یکی از خطبه‌های خود ویژگی‌های انسان مؤمن را بیان می‌فرمایند و می‌فرمایند:
«اولئک اخوانی الذاهبون فحقّ لنا أن نظماءإلیهم و أسفا علیهم و نعضّ الأیدی علی فراقهم».

ایشان اشاره می‌کنند که انسان مؤمن برادر مؤمن دیگر است و ارزش و حق او بر ما بسیار است، چنان که در فراق ایشان انگشت حسرت به دندان گرفته می‌شود و مشتاق دیدارشان هستیم.

اما این افراد دارای چه ویژگی‌هایی هستند که چنین مقام والایی دارند؟ حضرت در ادامه یکی از ویژگی‌های آنان را بیان می‌فرمایند:

«خمص البطون من الصّیام»، یعنی کسانی که از روزه‌داری شکم‌هایشان فرو رفته است؛ کسانی که آثار روزه‌داری در وجودشان کاملاً مشهود است.

عمران بن اعین از امام صادق علیه‌السلام نقل می‌کند(روایت کامل و ترجمه):

حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُهْرَانَ، عَنْ حُمَرَانَ بْنِ أَعْیَنَ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ قَالَ:
«کَانَ عَلِیُّ بْنُ الحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ قَاعِدًا فِی بَیْتِهِ إِذْ قَرَعَ قَوْمٌ عَلَیْهِمُ البَابَ، فَقَالَ: یَا جَارِیَةُ انْظُرِی مَنْ بِالبَابِ؟ فَقَالُوا: قَوْمٌ مِنْ شِیَعَتِکَ. فَوَثَبَ عَجْلَانَ حَتَّی کَادَ أَنْ یَقَعَ، فَلَمَّا فَتَحَ البَابَ وَنَظَرَ إِلَیْهِمْ رَجَعَ وَقَالَ: کَذَبُوا، فَأَیْنَ السِّمَتُ فِی الوُجُوهِ؟ أَیْنَ أَثَرُ العِبَادَةِ؟ أَیْنَ سِیمَاءُ السُّجُودِ؟ إِنَّمَا شِیَعُنَا یُعْرَفُونَ بِعِبَادَتِهِمْ وَشَعْثِهِمْ، قَدْ قَرَحَتِ العِبَادَةُ مِنْهُمُ الآنَافُ وَدَثَرَتِ الجِبَاهُ وَالمَسَاجِدُ، خَمَصَتِ البُطُونُ، ذَبَلَتِ الشُّفَهُ، قَدْ هَبَجَتِ العِبَادَةُ وُجُوهَهُمْ، وَأَخْلَقَ سَهْرَ اللَّیَالِی وَقَطَعَ الهَوَاجِرُ جُثُثَهُمْ، المُسَبِّحُونَ إِذَا سَکَتَ النَّاسُ، وَالمُصَلُّونَ إِذَا نَامَ النَّاسُ، وَالمَحْزُونُونَ إِذَا فَرِحَ النَّاسُ، یُعْرَفُونَ بِالزُّهْدِ، کَلَامُهُمْ الرَّحْمَةُ، وَتَشَاغُلُهُمْ بِالجَنَّةِ».

«علی بن حسین (علیه‌السلام) در خانه‌اش نشسته بود که گروهی بر در زدند. او گفت: «بنگر کی بر در است؟» گفتند: «گروهی از شیعیان تو هستند.» پس شتابان پرید، تا آنجا که نزدیک بود بیفتد. وقتی در را گشود و به آنان نگاه کرد، برگشت و گفت: «دروغ می‌گویند! پس کجا نشانه‌ها در چهره‌هاست؟ کجا اثر عبادت است؟ کجا آثار سجده‌هاست؟ شیعیان ما به عبادت خود شناخته می‌شوند؛ عبادت از بینی‌ها تراوش کرده، پیشانی‌ها و مساجد را فرا گرفته، شکم‌ها لاغر و لب‌ها پژمرده شده، عبادت بر چهره‌هایشان جلوه کرده است، شب‌ها را بیدار می‌مانند و بدن‌هایشان را از هوا و راحتی جدا کرده‌اند. آنان که در سکوت مردم تسبیح می‌گویند، و هنگامی که مردم می‌خوابند نماز می‌خوانند، و هنگامی که مردم شادند غمگینند، با زهد شناخته می‌شوند، سخنانشان مملو از رحمت است و دل‌بستگی‌شان به بهشت است.»

حضرت در این حدیث اشاره دارند که شیعیان حقیقی با عبادت خود شناخته می‌شوند، با رفتارهای صحیح و مخلصانه‌شان، با آثار روزه‌داری بر لبانشان و فرو رفتگی شکم‌شان، و با دیگر نشانه‌هایی که رفتار و سیره اهل بیت علیهم‌السلام بیان کرده است.

بنابراین، ما نیز باید مراقب باشیم که از این اوصاف و ویژگی‌های شیعیان حقیقی فاصله نگیریم و مشمول همان امر نگردیم که امام صادق علیه‌السلام درباره افراد مدعی فرمودند. باید مراقبت کنیم که روزه و عبادت ما آثار و نشانه‌های شیعه واقعی بودن را در ما نمایان کند.

این روایت، بخش کوچکی از آموزه‌های اهل بیت علیهم‌السلام درباره ویژگی‌های شیعیان است و نشان می‌دهد که یکی از این ویژگی‌ها، اهل صیام بودن و روزه‌داری بدون عذر و بهانه است. خداوند متعال توفیق این عمل را به همه ما عنایت فرماید.

این معارف را تقدیم می‌کنیم به ساحت مقدس امام سجاد علیه‌السلام؛ اللهم صلّ علی محمد و آل محمد و عجّل فرجهم.